Ścieżki przyrodnicze

Ścieżki znajdujące się na terenie Gminy Chojnice:

Botaniczna ścieżka dydaktyczna

Jest to najkrótsza ścieżka Parku Narodowego „Bory Tucholskie”. Znajduje się przy siedzibie Parku w Charzykowach. Jej powierzchnia nie przekracza 0,5 ha. Przeznaczona jest dla tych wszystkich, którzy pragną zapoznać się z florą regionu Borów Tucholskich, a nie mogą odbywać dłuższych wędrówek. Mogą z niej korzystać również osoby na wózkach inwalidzkich. Na niewielkim obszarze posadzono typowe i jednocześnie kluczowe gatunki dla flory Borów Tucholskich, stosunkowo łatwe do rozpoznawania.

Niebieska ścieżka dydaktyczna „Piła Młyn”

Rozpoczyna się w miejscowości Bachorze, tuż przy pętli autobusowej, a kończy na parkingu, przy punkcie widokowym na jezioro Charzykowskie. Prowadzi ona przez najatrakcyjniejsze obszary Parku Narodowego „Bory Tucholskie” i pozwala na zapoznanie się z jego zróżnicowaniem florystyczno – faunistycznym, a także z różnymi typami genetycznymi i limnologicznymi jezior. Aby przejść całą trasę należy pokonać ok. 5,7 km, co zajmie ok. 2,5 h. Przebieg ścieżki oznakowany jest w terenie kwadratami o boku 10 cm koloru białego z niebieskim paskiem szerokości 3 cm. Zaplanowano na niej trzynaście przystanków.

Czerwona ścieżka dydaktyczna „Łąki Józefowskie”

Zaczyna się i kończy przy miejscu postojowym – ok. 2 km na północ od wsi Klosnowo. Długość tej ścieżki wynosi ok. 5,3 km, dlatego też czas przejścia nie powinien zająć więcej niż 2,5 godziny. W terenie trasa została oznakowana białymi kwadratami z czerwonymi ukośnymi paskami. Ścieżka prowadzi przez różnorodne ekosystemy Parku Narodowego „Bory Tucholskie”– las, łąkę i jezioro. Przygotowano tu siedem punktów dydaktycznych, które są oznakowane w terenie za pomocą słupów.

Zielona ścieżka dydaktyczna „Wokół jeziora lobeliowego Wielkie Gacno”

Ta najdłuższa ścieżka dydaktyczna Parku Narodowego „Bory Tucholskie” zaczyna się nieopodal siedziby Obwodu Ochronnego w Bachorzu (leśniczówka w Bachorzu) i Terenowej Bazy Edukacyjnej Parku, dokładnie po drugiej stronie szosy, w miejscu gdzie kiedyś znajdowała się pętla autobusów MZK, a kończy w Funce, tuż przy szosie. Aby przejść cała trasę trzeba pokonać 6,6 km, co zajmuje ok. 3,0 h. Zobaczyć tu możemy jeziora lobeliowe z charakterystyczną dla nich roślinnością, sukcesję w strefie przyjeziornej i na wydmie. To najlepsze miejsce by zapoznać się z mieszkańcami lasu, wydmy i jezior. Ścieżkę, w terenie oznakowano białymi kwadratami z zielonymi ukośnymi paskami. Wyznaczono na niej siedem przystanków.

Ścieżka ornitologiczno-przyrodnicza „Kokoszka”

Ścieżka zlokalizowana jest przy leśniczówce Kokoszka, ok. 2 km od wsi Swornegacie. Trasa o długości 1,5 km wiedzie nad brzegami jezior Długiego i Karsińskiego oraz rzeki Chociny. Wyznaczona została, aby przedstawić niektóre gatunki ptaków w powiązaniu z siedliskami w których bytują: rzeka, bagno, pas szuwarów, jezioro, pole uprawne i las. Dzięki wybudowanej czatowni można bezpiecznie obserwować: błotniaka stawowego, bielika, czaplę siwą, żurawia, gągoły, trzciniaka i wiele innych ptaków. Przejście ścieżki z przewodnikiem zajmuje około 3-4 godzin.

Ścieżka edukacyjna „Las Wolność”

Ścieżka położona jest ok. 6 km od Chojnic, przy południowo – zachodnim brzegu Jeziora Charzykowskiego i ma długość około 1,5 km. Ścieżka przebiega przez teren o dużych deniwelacjach terenu, który urozmaica krajobraz i czyni go bardzo widowiskowym. Moreny porośnięte są kwaśnymi buczynami, pomiędzy którymi rozsiane są niewielkie torfowiska, brzeziny bagienne i olsy. Znajduje się tu pozostałość średniowiecznego grodziska, datowanego na VIII-X wiek oraz punkt widokowy pod nazwą “Wzgórze Wolność” (206 m npm).

Ścieżka dydaktyczna przy Nadleśnictwie Rytel

Przy siedzibie Nadleśnictwa Rytel wytyczono krótką ścieżkę dydaktyczna, wokół której umiejscowiono kolekcję różnych gatunków drzew. Na ścieżce zwiedzający będzie mógł się zapoznać z większością lasotwórczych gatunków drzew w Polsce, a także zobaczyć z bliska kilka gatunków krzewów i roślin zielnych, w tym także objętych ochroną ścisłą. Czas przejścia ścieżki wynosi szacunkowo ok. 20 min.”

Ścieżka dydaktyczna „Klosnowo”

Ścieżka ma kształt pętli – spacer nią pokaże pracę leśników przy hodowli i ochronie lasu. Na trasie m.in. stacja oceny nasion, szkółka leśna, największa w Polsce wyłuszczarnia nasion, oczyszczalnia ścieków i plantacja choinek. Czas przejścia wynosi ok 2-3 godzin.

Ścieżki znajdujące się na terenie Gminy Brusy:

Ścieżka „Piecki”

Ścieżka położona jest przy drodze Czernica – Laska, ok. 4 km za Asmusem. Trasa o długości 2 km prowadzi w otulinie rezerwatu przyrody „Piecki”. Celem utworzenia ścieżki dydaktycznej była prezentacja flory oraz zbiorowisk roślinnych charakterystycznych dla jezior lobeliowych, jezior dystroficznych, a także torfowisk, borów świeżych i bagiennych. Ścieżka umożliwia poznanie jezior Piecki, Kaczewo i Piecki Małe. W najciekawszych miejscach zainstalowano tablice edukacyjne. Przejście całego szlaku zajmuje około 60 min.

Ścieżka przyrodnicza „Dolina Kulawy”

Ścieżka zaczyna się przy moście na drodze Laska – Widno i wiedzie nas wzdłuż malowniczej rzeki Kulawy, aż do południowego brzegu jeziora Małe Głuche. Trasa ma długość ok. 5 km i prowadzi dnem rynny subglacjalnej do następujących przystanków dydaktycznych: Jak powstała dolina Kulawy, Działalność bobrów, Rzeka i jej bogactwo, System nawodnień łąk w dolinie Kulawy, Rędziny pojeziorne w rynnie Jezior Głuchych, Rośliny siedlisk nawęglanowych, Elementy systemu nawodnień, Lasy łęgowe. Po drodze mijamy kompleks łąk funkcjonujący dzięki dawnemu systemowi nawadniającemu oraz niecodzienny pomnik przyrody – drewnianą stodołę w osadzie Wawrzynowo, będącą siedliskiem chronionych porostów. Na torfowiskach zainstalowano przeszło 200 m kładek drewnianych. Przejście ścieżki zajmuje około 4 godzin.

Galeria

Ścieżka lichenologiczno–kulturowa w Leśnie

Ścieżka położona jest 2 km od wsi Leśno na południe od jeziora Leśno Dolne. Znajduje się tam cmentarzysko z kurhanami i kręgami kamiennymi (efekt wierzeń, zwyczajów i obrzędów przebywających dawniej na tych ziemiach Gotów). Tutaj znajduje się 26-cio metrowej średnicy kurhan ze stelą (kamień o wys. 2 m) o cechach antropomorficznych (zaznaczony nos, łuki brwiowe). Na cmentarzysku zrekonstruowano groby skrzynkowe (wczesna epoka żelaza). Dzięki informacjom zgromadzonym na tablicach można zapoznać się z efektami prowadzonych tutaj prac archeologicznych. Cmentarzysko w Leśnie jest też miejscem występowania chronionych porostów. Przejście kilometrowej ścieżki zajmuje około 60 min.

Ścieżka „Laska”

Ścieżka położona jest na zachód od miejscowości Laska. Na szlaku można zobaczyć odrestaurowany system nawodnień pochodzący z końca XIX wieku – zasilany wodą pochodzącą z rzeki Kłonecznicy. Dzięki sprawnie działającemu systemowi nawodnień w ciągu roku następują zmiany poziomu zwierciadła wody gruntowej, która utrzymuje się wysoko wiosną i jesienią, a opada nisko lub bardzo nisko w pełni lata. Tak działający system daje możliwość koegzystencji wielu gatunkom roślin, często o skrajnie różnych wymaganiach siedliskowych. Kompleks łąk przylega do utworzonego w 1977 r. rezerwatu ornitologicznego „Jezioro Laska”.

Ścieżka Przyrodniczo-Leśna „Czernica”

Ścieżka edukacyjna w Czernicy prezentuje zagadnienia gospodarki leśnej i ochrony przyrody. Poprowadzona jest przez zróżnicowane drzewostany sosnowe oraz liściaste charakterystyczne dla krajobrazu Nadleśnictwa Przymuszewo. Pobyt na ścieżce umożliwia szczegółowe zapoznanie się z prowadzoną gospodarką leśną. Niektóre tablice umożliwiają rozpoznawanie fauny naszych lasów. Przemarsz z przewodnikiem trwa od 1 do 2 godzin.

Ścieżki znajdujące się na terenie Gminy Dziemiany:

Wokół Jeziora Rzuno

Trasa o długości 3km, oznakowana za pomocą malowanych żółtych znaków na drzewach i drogowskazach. Znajduje się na niej 12 przystanków z tablicami edukacyjnymi. Ścieżka biegnie wokół malowniczego jeziora Rzuno w gminie Dziemiany, w otulinie Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. Przemierzając ten szlak można poznać wiele zagadnień dotyczących tematyki roślinności wodnej, funkcji lasu, poznać ptaki, ryby, ssaki, drzewa i grzyby tam występujące, a także dowiedzieć się jakie formy ochrony przyrody ustanowiono na terenie Parku i jak wygląda geologia i ukształtowanie terenu w okolicach miejscowości Dziemiany.

Wokół Jeziora Schodno

Ścieżka o długości 8 km z 9-cioma przystankami z tablicami edukacyjnymi, ławkami i platformą widokową. Oznakowana za pomocą malowanych czarnych znaków na drzewach i drogowskazach. Ścieżka prowadzi wokół jeziora Schodno i Jezierznia- części planowanego rezerwatu przyrody „Dolina Wdy i Trzebiocha”. Torfowiskowy użytek ekologiczny i pomnik przyrody to tylko niektóre z atrakcji, które spotkamy na ścieżce. Warto zobaczyć rzekę Wdę i jezioro Schodno – siedlisko życia troci jeziorowej i wielu gatunków ptactwa wodnego, platformę widokową nad jeziorem Schodno, z której można prowadzić obserwacje ornitologiczne, użytek ekologiczny Wesków Bagna, wydzielony drzewostan nasienny, ptasią remizę.

Życie lasu wokół remizy

Długość trasy 3 km, 9 przystanków z tablicami edukacyjnymi, ławka, kładka dydaktyczna na torfowisku. Oznakowana za pomocą malowanych niebieskich znaków na drzewach i drogowskazach. Poprowadzona przy Zielonej Szkole w Schodnie stanowi bazę dydaktyczną do prowadzonych warsztatów z dziećmi i młodzieżą, ale jest również atrakcyjną propozycją dla turystów odwiedzających Wdzydzki Park Krajobrazowy. W trakcie wędrówki ścieżką warto zobaczyć użytek ekologiczny „Żabińskich Błoto” z odnowioną na początku 2010 roku kładką dydaktyczną, ptasią remizę, paśnik, ciekawe tablice dydaktyczne, hydrofitową oczyszczalnię ścieków w Schodnie (to wysoko sprawne systemy biologicznego oczyszczania ścieków, w ich skład wchodzą złoża zasiedlone roślinami wodolubnymi, dzięki którym następuje mechaniczne oczyszczanie ścieków).

Ścieżki znajdujące się na terenie Gminy Kościerzyna:

We Wdzydzach Kiszewskich

Długość trasy 4 km, 8 przystanków z tablicami edukacyjnymi, ławkami i wiatą, ścieżka oznakowana za pomocą malowanych zielonych znaków na drzewach i drogowskazach. Ścieżka biegnie na północ od Wdzydz Kiszewskich, popularnej miejscowości turystycznej. Zaskakuje bogactwem naturalnej przyrody w tak bliskim sąsiedztwie wsi. Można tu poznać charakter krajobrazu Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego i walory przyrodnicze, w tym wiele chronionych i rzadkich gatunków roślin i zwierząt.

Na ścieżce warto zobaczyć: jeziora Jelenie i Niedźwiadek, charakterystyczne rynnowe ukształtowanie terenu, chronione gatunki mchów widłaków, ols – las bagienny, torfowisko przejściowe nad jeziorem Niedźwiadek.

Szlakiem Pięciu Jezior

Długość 6 km, 6 przystanków z tablicami edukacyjnymi, ławki, wiata, oznakowana za pomocą malowanych czerwonych znaków na drzewach i drogowskazach. Prowadzi przez różnorodne przyrodniczo tereny ukazując krajobraz lasów, jezior, łąk, i rzek Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. Propozycja dla dzieci i młodzieży szkolnej, jak i dla dorosłych. Warto zobaczyć jezioro Kramsko Małe, Kramsko Duże i jezioro Białe, rzekę Dębrznicę i tamę bobrową, ptasią remizę (czyli specjalnie wyznaczone i ogrodzone miejsce z nasadzeniem krzewów i drzew nektaro- i owocodajnych, co stwarza idealne warunki dla owadożernych ptaków, które chronią las przed gradacją szkodników), wilgotne łąki nad jeziorem Kramsko Duże.

Ścieżka dydaktyczna Pilica 

Ścieżka Pilica zlokalizowana w okolicy wsi Łubiana nad rzeką Pilica. Miejsce walk partyzanckich, fabryka porcelany stołowej “Łubiana”. Na odcinku dwóch kilometrów umieszczono 15 tablic dydaktycznych, które dotyczą lasów ze szczególnym uwzględnieniem form przyrodniczych występujących na ścieżce. Można tam znaleźć informacje o ptakach i zwierzętach występujących w naszych lasach, biocenozie lasu, gospodarce leśnej, a także o takich gatunkach drzew jak brzoza brodawkowata, sosna zwyczajna czy olsza czarna. Długość ścieżki 2.2km, natomiast czas przemarszu to 0,5 godziny.

W Juszkach

Długość 5 km, 5 przystanków z tablicami edukacyjnymi i wiata do odpoczynku, ścieżka oznakowana za pomocą malowanych żółtych znaków na drzewach i drogowskazach. Ścieżka prowadzi po terenie leśnym w sąsiedztwie 4 jezior: Długie, Wielkie Oczko, Głęboczko i Mieliste. Warto zobaczyć charakterystyczną zabudowę wsi Juszki (wpisana do rejestru zabytków nieruchomych woj. pomorskiego), torfowisko przejściowe, jeziora lobeliowe w pobliżu ścieżki, z bardzo przejrzystą wodą, przybierającą turkusowy odcień z powodu bardzo małej ilości substancji odżywczych.

Ścieżka dydaktyczna Kamienna Góra 

Ścieżka została zlokalizowana w kompleksie leśnym położonym w rejonie miasta Kościerzyna w odległości około 1 km od jego granicy, biegnie przez urozmaicony teren drogami leśnymi. Przebiega przez oddziały leśne Leśnictwa Strzelnica. Służy przede wszystkim prowadzeniu działalności edukacyjnej. Dla miejscowych szkół stanowi podstawę do tworzenia programów edukacyjnych z dziedziny nauk przyrodniczych, stwarza możliwość poznawania rodzimej przyrody oraz zasad gospodarki leśnej. Długość trasy wynosi 4km, a czas jej przejścia to około 1,5 godziny.

Leśna ścieżka edukacyjna „Debrzyno” 

Rozpoczyna się na polanie nieopodal leśniczówki i prowadzi dookoła jeziora Debrzyno. Przemarsz trwa około 3 godziny . Na ścieżce znajduje się 9 przystanków z tablicami edukacyjnymi zawierającymi m.in. informacje o Nadleśnictwie Kościerzyna, ochronie i pielęgnacji lasu, formach ochrony przyrody oraz bioróżnorodności w lesie.

Ścieżki znajdujące się na terenie Gminy Czersk:

Ścieżka Przyrodniczo Leśna 

Leśna ścieżka dydaktyczna wraz z izbą przyrodniczo – leśną znajdują się w Leśnictwie Czersk przy siedzibie leśniczówki usytuowanej przy szosie Czersk – Chojnice. Korzystając ze znajdujących się tutaj tablic poglądowych oraz zgromadzonych eksponatów można w bardzo przystępny sposób zapoznać się z otaczającą nas przyrodą, zobaczyć jak wygląda życie lasu i występujących w nim organizmów oraz uzyskać informację jak wygląda praca leśnika. W tym miejscu nauczymy się rozpoznawania drzew, krzewów i innych roślin, które w nieodłączny sposób związane są z lasem – ich cech charakterystycznych, wymagań siedliskowych i wilgotnościowych. Długość ścieżki wynosi 1.4km, a potrzebny czas przemarszu to około 1,5 godziny.

Hydrobiologiczna i Algologiczna Ścieżka Dydaktyczna

Ścieżkę wytyczono w oparciu o Stację Przyrodniczą Uniwersytetu Łódzkiego znajdującą się w miejscowości Suszek, która leży w Tucholskim Parku Krajobrazowym, w północno-zachodniej jego części. Długość ścieżki Wynosi około 4 km, a wzdłuż trasy jest siedem stanowisk poczynając od Suskiej Strugi przez rowy melioracyjne, brzeg jeziora Suszek, torfowisko nad jeziorem Mały Suszek, północny brzeg jeziora Śpierewnik, do śródleśnego uroczyska z niewielkim bezodpływowym jeziorkiem. Poszczególne stanowiska są oznaczone tablicami informacyjnymi, a miejsca szczególnie interesujące -tabliczkami z wykrzyknikiem. Ścieżka jest przeznaczona przede wszystkim dla studentów biologii, ale też dla młodzieży szkolnej i innych osób zainteresowanych przyrodą. Jej celem jest zapoznanie zwiedzających z podstawowymi wiadomościami z zakresu hydrobiologii i zoologii bezkręgowców żyjących w różnych siedliskach wodnych.

Ścieżka znajdująca się na terenie Gminy Lipusz:

Ścieżka dydaktyczna Płociczno

Ścieżka ma długość ok.3 km, wyposażona jest w liczne znaki informujące o ich przebiegu oraz tablice dydaktyczne dotyczące gospodarki leśnej i ochrony przyrody. Ścieżka zaczyna i kończy się obok leśniczówki Płociczno.

Ścieżki znajdujące się na terenie Gminy Lipnica:

Ścieżka edukacyjna ,,Atrakcje turystyczne okolic Brzeźna”

Na ścieżce znajduje się 10 stanowisk dydaktycznych. Celem ścieżki jest zaprezentowanie naturalnych walorów terenu, zaprezentowanie Jeziora Gwieźdźiniec, zapoznanie się z najważniejszymi wydarzeniami historycznymi oraz kulturą regionu. Czas przejścia około 3 godziny.

Ścieżka przyrodnicza „Na szlaku kaszubskich jezior i bagien” 

Ścieżka rozpoczyna się około 3 km za miejscowością Borzyszkowy, w miejscu postoju nad Jeziorem Piaszno. Obejmuje sześć oznakowanych, tematycznych przystanków umiejscowionych przy trzech jeziorach (Piaszno, Ostronek, Borzyszkowskie) oraz trzech torfowiskach (Diable Błotko, Bagno Zielone i Bagno Kampiste). Długość ścieżki to 4 km.